Arbeidsomstandigheden: de Arbowet
27 september 2012

Arbeidsomstandigheden: de Arbowet

Werkgevers hebben volgens de Arbowet een algemene zorgplicht voor de veiligheid en gezondheid van werknemers. Voor verenigingen en stichtingen met betaald personeel gelden hierbij dezelfde regels als bij bedrijven. Wat houdt die zorgplicht precies in?

Dit artikel is bestemd voor organisaties die betaalde medewerkers in dienst hebben of zowel betaalde medewerkers als vrijwilligers. Werkt u in uw organisatie uitsluitend met vrijwilligers? Lees dan het artikel Vrijwilligers en de Arbowet.

De Arbowet
Werkgevers moeten een goed arbeidsomstandighedenbeleid 
voeren om ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en beroepsziekten te voorkomen. Vereist wordt dat zij samen met werknemers het eigen arbobeleid invullen. De wet schrijft niet in detail voor aan welke eisen een onderneming moet voldoen, maar stelt wel doelen voor een veilige werkplek. De werkgever kiest zelf de middelen om die doelen te bereiken.

Onder een goed arbobeleid valt onder meer:

Arbeidsinspectie 
De handhaving van de wet is in handen van de Arbeidsinspectie. Zij controleert de invulling van de wet in arbocatalogi, arboconvenanten en praktijkrichtlijnen en kan bij overtredingen boetes opleggen die kunnen oplopen tot € 22.500,- Werkgevers zijn verplicht om dodelijke ongevallen en ongevallen die leiden tot ziekenhuisopname of blijvend letsel te melden bij de Arbeidsinspectie.

De Arbeidsinspectie informeert werkgevers via speciale sectorbrochures. Hierin staat op welke risico's de Arbeidsinspectie inspecteert binnen een sector en welke wettelijke regels daarbij horen.

Risico-inventarisatie en -evaluatie
Werkgevers moeten op de hoogte zijn van de risico's die het werk met zich mee brengt. Ieder organisatie met personeel is verplicht deze risico's in kaart te brengen in een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). In veel branches zijn hiervoor specifieke checklists en handboeken uitgegeven.
De RI&E moet worden getoetst door een arbodienst of arbodeskundige. Voor organisaties met maximaal 25 werknemers geldt een uitzondering. Als zij gebruik maken van een goedgekeurde branchespecifieke en in de CAO opgenomen RI&E, hoeven zij deze niet te laten toetsen. De jaarlijks verplichte evaluatie van de RI&E is vervallen.

Wanneer moet u de arbodienst inschakelen? 
Werkgevers hoeven geen arbodienst in te schakelen bij de preventie en begeleiding van ziekteverzuim. Voor bepaalde taken moet echter wel de hulp van een arbodeskundige (of arbodienst) worden ingeroepen. Dit is afhankelijk van of er gekozen is voor de  'maatwerk-' of de 'vangnetregeling'.

Maatwerkregeling: Werkgevers hebben de ruimte om arbozorg geheel intern te organiseren en bepalen zelf hoe en met wie zij de preventie en begeleiding van ziekteverzuim regelen. Om gebruik te mogen maken van de maatwerkregeling moet u wel overeenstemming hebben met de personeelsvertegenwoordiging, ondernemingsraad of de vakbonden (via de CAO).
Voor de toetsing van de RI&E moet een gecertificeerde arbodeskundige worden ingeschakeld (bij meer dan 25 werknemers). Ook moet er een arts beschikbaar zijn voor ziekteverzuimbegeleiding, een aanstellingskeuring en het arbeidsgezondheidskundig onderzoek. U kunt een bedrijfsarts of arbeidsdeskundige in dienst nemen, een medewerker opleiden tot gecertificeerd arbodeskundige, of de deskundigheid inhuren. Dat hoeft niet per se bij een arbodienst.

Vangnetregeling: Heeft u geen personeelsvertegenwoordiging (of ondernemingsraad) of stemt die er niet mee in, is er geen cao of ontbreken daarin de benodigde afspraken, dan moet u arbodienstverlening extern inkopen. In dat geval is er sprake van de vangnetregeling. De arbodienst verzorgt het deel dat door gecertificeerde deskundigen moet worden uitgevoerd. U mag wel zelf kiezen welke arbodienst het best bij uw organisatie past en deze mag zowel extern als intern zijn.

Medisch onderzoek
Vangnetregeling of maatwerkregeling, het Preventief medisch onderzoek (PMO) is een verplichte taak voor de arbodienst. Werknemers moeten de mogelijkheid hebben een vrijwillig PMO of PAGO (periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek) te ondergaan. Hiermee spoort u gezondheidsrisico's vroegtijdig op zodat u ze kunt voorkomen of zoveel mogelijk beperken. Het gaat niet om een algemeen gezondheidsonderzoek, maar om een analyse van de invloed die de werksituatie op de gezondheid van de medewerker heeft.
Een arbospreekuur houden hoeft tegenwoordig niet meer, maar werknemers moeten wel toegang hebben tot een arbeidsdeskundige (een bedrijfsarts of arbeidshygiënist van de arbodienst of de preventiemedewerker).

Preventiemedewerker
U moet binnen uw organisatie een preventiemedewerker aanstellen. Dat is een van de eigen personeelsleden, die zorg draagt voor de dagelijkse veiligheid en gezondheid binnen de organisatie. Deze verplichting geldt voor alle werkgevers, of zij nu onder de maatwerk- of de vangnetregeling vallen of niet. In bedrijven met
maximaal 25 werknemers kan de werkgever eenvoudig deze taken zelf op zich nemen. Wel moet bij afwezigheid iemand worden aangesteld als vervanger.

Bedrijfshulpverlening
De Arbowet verplicht u om een hulpverlener (bhv'er) binnen uw organisatie te hebben. Wijs hiervoor een (of meer) van uw werknemers aan. De vuistregel is: één bhv'er per vijftig werknemers, maar als er veel leden of relaties over de vloer komen, kan het verstandig zijn meerdere bhv'ers aan te wijzen. In de RI&E dient men te bepalen hoeveel bhv'ers er noodzakelijk zijn.

Beroepsziekten
Steeds meer werknemers stellen hun (ex-)werkgever aansprakelijkheid voor schade als gevolg van een beroepsziekte. Om dit te voorkomen, is het belangrijk dat u altijd kunt aantonen dat u hebt voldaan aan de zorgplicht. Als u niets te verwijten valt, kan de werknemer zélf een boete krijgen. Bijvoorbeeld als hij geen oordoppen gebruikt of zijn veiligheidshelm niet opzet, ondanks directe aanwijzingen van zijn werkgever.
Volgens schattingen van het Nederlands Centrum voor beroepsziekten (NCvB), waaraan arbodiensten en bedrijfsartsen gesignaleerde beroepsziekten verplicht moeten melden, komen er jaarlijks zo'n 25 duizend mensen met een beroepsziekte bij. Voorbeelden van veel gemelde beroepsziekten zijn nek-, knie- en rugklachten, RSI, burn-out, lawaaidoofheid en OPS (schildersziekte).

Pesten en werkdruk
De Arbowet bevat het begrip 'Psychosociale Arbeidsbelasting' (PSA). Hieronder worden stressveroorzakende factoren verstaan als seksuele intimidatie, agressie en geweld, pesten en werkdruk. U bent verplicht de risico's van PSA op te nemen in de risico-inventarisatie en –evaluatie en een beleid te voeren dat gericht is op het voorkomen van PSA.

Arbodiensten
Eisen om de deskundigheid van arbodiensten te garanderen zijn vastgelegd in de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling. Organisaties die aan deze eisen voldoen, kunnen in aanmerking komen voor het Certificaat Arbodiensten. Er zijn meer dan honderd gecertificeerde arbodiensten werkzaam. Kijk voor namen en adressen op de lijst van het Ministerie van Sociale Zaken. Let op als u gaat shoppen: commerciële partijen hebben er belang bij om het allemaal veel ingewikkelder te maken dan het in feite is. Ze zullen u proberen te verblinden met eisen en certificaten, die lang niet altijd vereist zijn vanuit de overheid.

Tips voor het shoppen:

  • Kijk vooral naar wat u nodig heeft aan de hand van uw RI&E en vraag uzelf af ‘wat is mijn risico?'. 
  • Kies niet wie het hardste schreeuwt, maar neem ook niet zomaar de goedkoopste partij. Een arbodienst die kennis heeft van uw eigen branche is de beste keus.
  • Neem een dienstverlener die ervaring heeft met bedrijven van uw grootte.  
  • Ga een contract aan dat precies aansluit op uw specifieke wensen. Of huur een bedrijfsarts in voor een paar dagen per maand.

Arbo-activiteitenprogramma 
De omvang van het personeel van verenigingen en stichtingen komt doorgaans overeen met die van het midden- en kleinbedrijf. Om organisaties en branches beter en gerichter te kunnen ondersteunen bij het uitvoeren van het arbo-, verzuim- en reïntegratiebeleid voert MKB-Nederland (in samenwerking met het ministerie van SZW en een vijftiental brancheorganisaties) het
MKB-arbo-activiteitenprogramma uit. Hoofddoel van het programma is het ontwikkelen van een aantal concreet toepasbare hulpmiddelen en instrumenten voor ondernemers en branches, bijvoorbeeld een handleiding bedrijfshulpverlening en een model verzuimprotocol. Uw organisatie kan hier ook zijn voordeel mee doen door uit het aanbod de zaken te selecteren die van toepassing zijn.

1
0

Deze website maakt gebruik van cookies. Door het gebruik van deze website geef je toestemming voor het gebruiken van cookies.

/privacy-statement
Meer informatie
Ja, ik geef toestemming