Wat te doen bij fraude: de civiele procedure

Wat te doen bij fraude: de civiele procedure

Wat te doen bij fraude: de civiele procedure

 

Verschil met strafprocedure
Bij een civiele procedure staat het verkrijgen van schadevergoeding voorop. Uw vereniging of stichting spant een gerechtelijke procedure aan en niet justitie. Als u aangifte heeft gedaan en de officier van justitie tot onderzoek en daarna tot vervolging besluit, geeft u de zaak in feite uit handen aan justitie. Dan gaat de strafprocedure in werking, waarbij het gaat om het straffen van de fraudeur. Lees meer hierover in ‘wat te doen bij fraude: de strafprocedure’ »

Gerechtelijke procedure
Afhankelijk van de hoogte van uw schade (het fraudebedrag, eventueel vermeerderd met bijkomende kosten) komt u bij de kantonrechter of de rechtbank terecht.
Vorderingen tot € 25.000 kunt u claimen bij de kantonrechter. In zo’n geval heeft u geen advocaat nodig. Het is wel verstandig om gebruik te maken van de diensten van een jurist die ervaring heeft met rechtszaken en de toepasselijke wetgeving.
Voor hogere bedragen dan € 25.000 is de rechtbank bevoegd.
U kunt uw zaak aan de rechtbank alleen voorleggen met inschakeling van een advocaat. Dat betekent dat uw vereniging of stichting ook de advocaatkosten zal moeten betalen. Deze kunt u proberen te verhalen op de fraudeur.

Gronden
Bij een civiele procedure gaat het erom dat u de door uw vereniging of stichting geleden schade vordert. Juridisch gezien zijn de meest voorkomende gronden voor deze schadevordering ‘onrechtmatige daad’ en ‘onbehoorlijke vervulling van de bestuurstaak’.

Artikel 162 van boek 6 van het Burgerlijk Wetboek stelt dat ‘hij, die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, welke hem kan worden toegerekend, […] verplicht [is] de schade, die de ander dientengevolge lijdt, te vergoeden’.

Artikel 9 van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek zegt onder meer ‘Elke bestuurder is tegenover de rechtspersoon gehouden tot een behoorlijke vervulling van de hem opgedragen taak’. Een penningmeester die geld van de vereniging of stichting voor zichzelf gebruikt en/of de administratie zodanig manipuleert dat deze geldopnames niet helder uit de administratie blijken, vervult zijn taak niet behoorlijk. Een beroep op dit artikel is alleen mogelijk als er sprake is van ernstige verwijtbaarheid, maar in het geval van duidelijke en aantoonbare fraude (en dus van opzet) is daarvan al snel sprake.

Terugkrijgen van het geld
Als de rechter oordeelt dat u recht heeft op vergoeding van de geleden schade en de dader veroordeelt tot het terugbetalen daarvan, moet u uw vordering op de dader nog incasseren. Dit zal vaak niet makkelijk zijn. ‘Van een kale kip kun je niet plukken’. Juridische ondersteuning is ook hier wenselijk. Het meest effectief is het inschakelen van een deurwaarder om te proberen de vordering geïnd te krijgen. Houdt u er rekening mee dat een dergelijk traject meestal veel tijd en wederom geld kost.

Kosten van de procedure
De totale kosten van een gerechtelijke procedure kunnen fors oplopen. Behalve de al eerder genoemde kosten voor een advocaat of andere juridische dienstverlener krijgt u te maken met griffierechten.
Bij de kantonrechter is dit € 109 voor vorderingen tot € 500,
€ 437 voor vorderingen tot € 12.500
en voor grotere vorderingen tot € 25.000 € 873.
De gedaagde (de fraudeur) hoeft bij de kantonrechter geen griffierecht te betalen.

Bij de rechtbank zijn de griffierechten een stuk hoger. Voor zaken die betrekking hebben op bedragen tussen de
€ 25.000 en € 100.000, zijn deze € 1.789 en als de fraude bij uw organisatie een nog hoger bedrag betreft, bedraagt het griffierecht € 3.621. Bij de rechtbank moet ook de gedaagde (de fraudeur) griffierechten betalen.

Verder krijgt u vaak te maken met de kosten van deskundigen die u inhuurt om de fraude te onderzoeken en het totale schadebedrag vast te stellen. In veel gevallen zult u daarvoor een accountant of een gespecialiseerd bureau inschakelen.
Soms lopen de kosten van een gerechtelijke procedure zo sterk op, dat de vereniging of stichting nauwelijks de benodigde financiële middelen kan opbrengen. Dat was recent nog het geval bij Bolclub Molenzicht.

Rechtsbijstandsverzekering
Als uw vereniging of stichting een rechtsbijstandsverzekering heeft gesloten, kunt u vaak een beroep doen op de dekking van deze verzekering. Zoals voor het verkrijgen van bijstand en voor de te maken kosten. In uw polis kunt u terugvinden om welke dekking het gaat.

 

Drs. Maarten den Ouden is registeraccountant en auteur van De Kascommissiegids en De Kascommissiegids voor VvE’s. Zie www.kascommissiegids.nl.